Η Τραβιάτα εξηγημένη για πρωτάρηδες

Τι σημαίνει ο τίτλος

La traviata είναι ιταλικά για την «Άσωτη Γυναίκα». Ο Βέρντι και ο λιμπρετίστας του, Φραντσέσκο Μαρία Πιάβε, ονόμασαν αρχικά την όπερα Βιολέτα, από την ηρωίδα της, και ο τίτλος άλλαξε πριν από την πρεμιέρα. Το λιμπρέτο βασίζεται στην «Κυρία με τις Καμέλιες», ένα θεατρικό έργο του Αλέξανδρου Δουμά υιού που ανέβηκε για πρώτη φορά το 1852, το οποίο ο Δουμά διασκεύασε από το δικό του μυθιστόρημα του 1848. Ο Βέρντι είδε το έργο στο Παρίσι εκείνον τον Φεβρουάριο και άρχισε αμέσως να συνθέτει. Η όπερα είναι έκτοτε από τις πιο συχνά παιζόμενες στον κόσμο. Η ιταλική λέξη traviata περιγράφει μια γυναίκα που έχει ξεστρατίσει από τον σωστό δρόμο, και η όπερα του Βέρντι καλεί το κοινό να κρίνει πόσο δίκαια αντιμετωπίζεται.

Ποιος είναι ποιος

Τρεις χαρακτήρες κουβαλούν την ιστορία. Η Βιολέτα Βαλερί είναι σοπράνο και η εταίρα στο επίκεντρο. Ο Αλφρέντο Ζερμόν είναι τενόρος, ένας νεαρός από αξιοσέβαστη οικογένεια που την ερωτεύεται. Ο Τζόρτζιο Ζερμόν, ο πατέρας του Αλφρέντο, είναι βαρύτονος, και η όπερα κορυφώνεται στη συνάντησή του με τη Βιολέτα στη δεύτερη πράξη. Γύρω τους βρίσκονται η Φλόρα, φίλη της Βιολέτας, ο Βαρόνος Ντουφόλ, ο τρέχων εραστής της, η καμαριέρα της Αννίνα και ο Δρ Γκρενβίλ. Μια χορωδία υποδύεται τους καλεσμένους στις δύο δεξιώσεις. Η Βιολέτα, ο Αλφρέντο και ο Τζόρτζιο κινούν την πλοκή· οι υπόλοιποι εξυπηρετούν κυρίως τις δύο δεξιώσεις. Ο Βέρντι δίνει σε κάθε πρωταγωνιστή έναν τύπο φωνής που ταιριάζει στον ρόλο, και η μουσική της σοπράνο αλλάζει περισσότερο από οποιουδήποτε άλλου. Το να ακούτε τις τρεις φωνές ως ξεχωριστούς χαρακτήρες είναι ο ταχύτερος τρόπος να ακολουθήσετε την ιστορία.

Πράξη Α': Η δεξίωση

Η πρώτη πράξη είναι μια δεξίωση στο σαλόνι της Βιολέτας στο Παρίσι. Ο Αλφρέντο καλείται να τραγουδήσει ένα brindisi, ένα τραγούδι του ποτού, και το Libiamo ne' lieti calici είναι το αποτέλεσμα: Ας πιούμε από τα χαρούμενα ποτήρια. Οι καλεσμένοι χορεύουν στο διπλανό δωμάτιο, και η Βιολέτα, λαχανιασμένη, μένει πίσω. Ο Αλφρέντο της λέει ότι την αγαπά. Εκείνη του δίνει ένα λουλούδι και του ζητά να της το φέρει πίσω όταν μαραθεί. Μόνη, αναρωτιέται αν μπορεί ποτέ να εγκαταλείψει την ελευθερία της, και η πράξη κλείνει με το Sempre libera, Πάντα ελεύθερη. Ο Βαρόνος, ο τρέχων εραστής της Βιολέτας, αρνείται να κάνει την πρόποση, και το πλήθος στρέφεται στον Αλφρέντο.

Πράξη Β': Το εξοχικό και η δεξίωση της Φλόρα

Τρεις μήνες αργότερα, η Βιολέτα και ο Αλφρέντο ζουν σε ένα εξοχικό έξω από το Παρίσι. Ο Αλφρέντο μαθαίνει ότι εκείνη πουλούσε τα υπάρχοντά της για να το πληρώσει. Τότε ο πατέρας του, ο Τζόρτζιο Ζερμόν, την επισκέπτεται και της ζητά να εγκαταλείψει τον γιο του, επειδή η φήμη της απειλεί τον αρραβώνα της κόρης του. Εκείνη συμφωνεί και γράφει ένα αποχαιρετιστήριο γράμμα. Στη δεξίωση της Φλόρα, ο Αλφρέντο, μη γνωρίζοντας γιατί τον άφησε, την ταπεινώνει μπροστά στους καλεσμένους. Ο πατέρας του μπαίνει και τον καταδικάζει. Στη δεξίωση υπάρχουν καλλιτέχνες, με μια χορωδία τσιγγάνων κοριτσιών και μια ταυρομάχων, και ο Αλφρέντο κερδίζει πολλά στα χαρτιά πριν πετάξει τα κέρδη του στα πόδια της Βιολέτας.

Πράξη Γ': Το τελευταίο δωμάτιο

Η τελευταία πράξη διαδραματίζεται στην κρεβατοκάμαρα της Βιολέτας. Η φυματίωσή της έχει επιδεινωθεί και ο γιατρός λέει ότι της απομένει λίγος χρόνος. Διαβάζει ένα γράμμα από τον Τζόρτζιο Ζερμόν που λέει ότι είπε στον Αλφρέντο τι θυσίασε εκείνη, και τραγουδά το Addio, del passato, Αντίο, όμορφα ευτυχισμένα όνειρα του παρελθόντος. Ο Αλφρέντο επιστρέφει και οι εραστές ξανασμίγουν. Μιλούν για να φύγουν μαζί από το Παρίσι, αλλά εκείνη ξέρει ότι είναι πολύ αργά. Για μια στιγμή νιώθει αναζωογονημένη, και μετά πεθαίνει στην αγκαλιά του.

Η μουσική που αξίζει να ακούσετε

Το πρελούδιο ανοίγει με πολύ απαλά, πολύ υψηλά έγχορδα που απεικονίζουν τη frail ηρωίδα, και μετά το κύριο θέμα της αγάπης. Ρυθμοί βαλς διατρέχουν την πρώτη πράξη και της δίνουν παριζιάνικη αίσθηση. Η μουσική της Βιολέτας αλλάζει όπως κι εκείνη: περίτεχνη, σχεδόν πυρετώδης κολορατούρα στην πρώτη πράξη, πιο δραματικές γραμμές στη δεύτερη, και μια πνευματική ποιότητα καθώς πεθαίνει. Η Wikipedia σημειώνει ότι η Τραβιάτα είναι η μόνη από τις πολλές όπερες του Βέρντι που διαδραματίζεται εξ ολοκλήρου σε εσωτερικούς χώρους, γι' αυτό ένας ναός, όπου οι φωνές κάθονται κοντά, μπορεί να της ταιριάξει. Η παρτιτούρα του Βέρντι περιλαμβάνει μια μπάντα στη σκηνή στις σκηνές της δεξίωσης, που δίνει στη μουσική του χορού έναν ήχο δρόμου και σαλονιού.

Τα διάσημα νούμερα, με τη σειρά

Αρκετές στιγμές αξίζει να τις γνωρίζετε ονομαστικά, και η σύνοψη της Wikipedia δίνει τα κείμενά τους. Έρχονται με τη σειρά της ιστορίας, ώστε να μπορείτε να τις σημειώνετε καθώς ξετυλίγεται η βραδιά. Οι δύο πρώτες κλείνουν την εναρκτήρια πράξη, οι επόμενες δύο ανήκουν στην αντιπαράθεση μεταξύ πατέρα και ηρωίδας, και η τελευταία είναι ο αποχαιρετισμός της ηρωίδας. Η Wikipedia επίσης καταγράφει ότι η δεξίωση της δεύτερης πράξης περιλαμβάνει τις χορωδίες των τσιγγάνων κοριτσιών και των ταυρομάχων.

• Πράξη Α΄: Libiamo ne' lieti calici, το άσμα του πότου, Ας πιούμε από τα χαρούμενα ποτήρια
• Πράξη Α΄: Sempre libera, η απόφαση της Βιολέτας να μείνει ελεύθερη
• Πράξη Β΄: Pura siccome un angelo, ο Giorgio Germont της ζητά να εγκαταλείψει τον Alfredo
• Πράξη Β΄: «Di Provenza il mar», το τραγούδι του Τζόρτζιο για το σπίτι, για να φέρει πίσω τον γιο του
• Πράξη III: Αντίο, περασμένα όνειρα, ο αποχαιρετισμός της Βιολέτας στα ευτυχισμένα όνειρα

Μια αποτυχημένη πρώτη νύχτα

Η πρεμιέρα στη La Fenice της Βενετίας στις 6 Μαρτίου 1853 δεν πήγε καλά. Το κοινό γιουχάιζε κατά διαστήματα και εξέφρασε κάποια περιφρόνηση για τη διανομή της Βιολέτας, ενώ οι αρχές είχαν επιμείνει η όπερα να διαδραματίζεται γύρω στο 1700 αντί στη σύγχρονη εποχή. Την επόμενη μέρα ο Βέρντι έγραψε ότι ήταν αποτυχία και αναρωτήθηκε αν το φταίξιμο ήταν δικό του ή των τραγουδιστών. Μετά από αναθεωρήσεις ανέβηκε ξανά στο Teatro San Benedetto της Βενετίας στις 6 Μαΐου 1854 και γνώρισε μεγάλη επιτυχία. Η πρώτη πράξη έγινε δεκτή με χειροκροτήματα, αλλά το κοινό στράφηκε εναντίον της παράστασης στη δεύτερη.

Πώς ταξίδεψε η όπερα

Μετά τη αναθεωρημένη παραγωγή της Βενετίας, η Τραβιάτα διαδόθηκε γρήγορα. Η Wikipedia καταγράφει τις πρώτες παραστάσεις της στη Μαδρίτη την 1η Φεβρουαρίου 1855, στη Βιέννη στις 4 Μαΐου 1855 και στη Βαρκελώνη τον Οκτώβριο εκείνης της χρονιάς, έπειτα στο Λονδίνο στις 24 Μαΐου 1856, όπου θεωρήθηκε ηθικά αμφιλεγόμενη, και στο Μπουένος Άιρες τον Ιούνιο του 1856. Η Νέα Υόρκη την άκουσε στις 3 Δεκεμβρίου 1856 και το Παρίσι στις 6 Δεκεμβρίου 1856, πρώτα στα ιταλικά. Όπου κι αν πήγε, το κοινό διαφωνούσε για την ηρωίδα, και εκείνη επέστρεφε ξανά και ξανά στη σκηνή.

Τι να περιμένετε σε μια εκκλησία

Οι σολίστ της Opera e Lirica, προερχόμενοι από ιταλικά θέατρα και μουσικές ακαδημίες, ερμηνεύουν με χορωδία και ορχήστρα, ενώ τα σκηνικά και τα κοστούμια πιστώνονται στον οίκο κοστουμιών Bolero Sartoria. Πρόκειται για όπερα που παίζεται σε κλίτος ναού, όχι σε σκηνή όπερας, οπότε η κλίμακα είναι οικεία και ο ήχος κοντινός. Η γλώσσα είναι ιταλική. Μην υπολογίζετε σε υπότιτλους, γι' αυτό έχει σημασία να γνωρίζετε τις τρεις πράξεις. Η παράσταση διαρκεί περίπου δύο ώρες και η σελίδα κρατήσεων εμφανίζει την ώρα έναρξης για την ημερομηνία σας.

Σε ποιους δεν απευθύνεται

Οι λάτρεις της κωμωδίας καλύτερα να κοιτάξουν αλλού, γιατί η ηρωίδα πεθαίνει και η όπερα πραγματεύεται την ντροπή, τη θυσία και την ασθένεια. Αν χρειάζεστε αγγλικές λέξεις σε οθόνη ή μια πλήρους μεγέθους αίθουσα όπερας με μεγάλη ορχήστρα, μια παράσταση σε εκκλησία μπορεί να σας απογοητεύσει. Αν μια ιστορία τραγουδισμένη για περίπου δύο ώρες σας φαίνεται υπερβολική, μία ώρα αριών σε ένα παλάτι της Ρώμης είναι μια πιο ήπια εισαγωγή. Όλοι οι υπόλοιποι θα ζήσετε την πρώτη σας όπερα με μία από τις πιο γνωστές υποθέσεις του ρεπερτορίου.