La Traviata wyjaśniona dla debiutantów

Co oznacza tytuł

La traviata po włosku znaczy „Kobieta zbłąkana". Verdi i jego librecista, Francesco Maria Piave, początkowo nazwali operę Violetta, od imienia bohaterki, a tytuł zmieniono przed prapremierą. Libretto opiera się na Damie kameliowej, sztuce Alexandre'a Dumasa syna wystawionej po raz pierwszy w 1852 roku, którą Dumas zaadaptował z własnej powieści z 1848 roku. Verdi zobaczył tę sztukę w Paryżu w lutym tego roku i natychmiast zaczął komponować. Od tamtej pory opera należy do najczęściej wystawianych na świecie. Włoskie słowo traviata opisuje kobietę, która zeszła z właściwej drogi, a opera Verdiego każe publiczności osądzić, jak sprawiedliwie jest traktowana.

Kto jest kim

Trzy postacie niosą tę historię. Violetta Valéry to sopran i kurtyzana, wokół której wszystko się obraca. Alfredo Germont to tenor, młody człowiek z szanowanej rodziny, który się w niej zakochuje. Giorgio Germont, ojciec Alfreda, to baryton, a opera obraca się wokół jego spotkania z Violettą w drugim akcie. Wokół nich są Flora, przyjaciółka Violetty, Baron Douphol, jej obecny kochanek, jej pokojówka Annina i doktor Grenvil. Chór wciela się w gości na obu przyjęciach. Violetta, Alfredo i Giorgio napędzają fabułę; pozostali służą głównie dwóm przyjęciom. Verdi przydziela każdemu z głównych bohaterów typ głosu odpowiedni do roli, a muzyka sopranu zmienia się bardziej niż u kogokolwiek innego. Słuchanie trzech głosów jako odrębnych postaci to najszybszy sposób, by śledzić tę opowieść.

Akt I: przyjęcie

Pierwszy akt to przyjęcie w salonie Violetty w Paryżu. Alfredo zostaje poproszony o zaśpiewanie brindisi, pieśni biesiadnej, i tak powstaje Libiamo ne' lieti calici: Wypijmy z radosnych kielichów. Goście tańczą w sąsiednim pokoju, a Violetta, której brakuje tchu, zostaje. Alfredo wyznaje jej miłość. Ona daje mu kwiat i prosi, by przyniósł go z powrotem, gdy zwiędnie. Sama zastanawia się, czy kiedykolwiek zdoła porzucić swoją wolność, i akt kończy się jej Sempre libera, Zawsze wolna. Baron, obecny kochanek Violetty, odmawia wzniesienia toastu, a tłum zwraca się ku Alfredowi.

Akt II: wiejski dom i przyjęcie u Flory

Trzy miesiące później Violetta i Alfredo mieszkają w wiejskim domu pod Paryżem. Alfredo dowiaduje się, że sprzedawała swoje rzeczy, by go utrzymać. Wtedy jego ojciec, Giorgio Germont, odwiedza ją i prosi, by porzuciła jego syna, ponieważ jej reputacja zagraża zaręczynom jego córki. Zgadza się i pisze list pożegnalny. Na przyjęciu u Flory Alfredo, nie wiedząc, dlaczego go opuściła, upokarza ją na oczach gości. Wchodzi jego ojciec i go potępia. Na przyjęciu występują artyści, z chórem cygańskich dziewcząt i chórem matadorów, a Alfredo wygrywa duże stawki w kartach, po czym rzuca wygraną pod stopy Violetty.

Akt III: ostatni pokój

Akt finałowy rozgrywa się w sypialni Violetty. Jej gruźlica się pogorszyła i lekarz mówi, że zostało jej niewiele czasu. Czyta list od Giorgia Germonta, w którym pisze, że powiedział Alfredowi, co poświęciła, i śpiewa Addio, del passato, Żegnajcie, piękne szczęśliwe sny przeszłości. Alfredo wraca i kochankowie znów są razem. Mówią o wspólnym wyjeździe z Paryża, ale ona wie, że jest za późno. Na chwilę czuje się ożywiona, a potem umiera w jego ramionach.

Muzyka, której warto słuchać

Preludium otwierają bardzo ciche, bardzo wysokie smyczki, które malują wątłą bohaterkę, a potem główny temat miłosny. Rytmy walca przewijają się przez pierwszy akt i nadają mu paryski charakter. Muzyka Violetty zmienia się wraz z nią: ozdobna, niemal gorączkowa koloratura w pierwszym akcie, bardziej dramatyczne linie w drugim i duchowa jakość, gdy umiera. Wikipedia zauważa, że La traviata to jedyna z wielu oper Verdiego rozgrywająca się w całości we wnętrzach, dlatego nawa kościelna, gdzie głosy brzmią blisko, może jej odpowiadać. Partytura Verdiego zawiera orkiestrę na scenie w scenach przyjęć, co nadaje muzyce tanecznej brzmienie ulicy i salonu.

Słynne numery, po kolei

Kilka momentów warto znać z nazwy, a streszczenie na Wikipedii podaje ich teksty. Pojawiają się w kolejności opowieści, więc można je odhaczać, gdy wieczór się rozwija. Pierwsze dwa zamykają akt otwarcia, kolejne dwa należą do konfrontacji ojca z bohaterką, a ostatni to pożegnanie bohaterki. Wikipedia odnotowuje również, że przyjęcie w drugim akcie obejmuje chóry cygańskich dziewcząt i matadorów.

• Akt I: Libiamo ne' lieti calici, pieśń biesiadna, Wypijmy z radosnych pucharów
• Akt I: Sempre libera, decyzja Violetty, by pozostać wolna
• Akt II: Pura siccome un angelo, Giorgio Germont prosi ja, by zrezygnowala z Alfreda
• Akt II: Di Provenza il mar, pieśń Giorgia o rodzinnym domu, by sprowadzić syna z powrotem
• Akt III: Addio, del passato, pożegnanie Violetty ze szczęśliwymi marzeniami

Nieudana premiera

Premiera w La Fenice w Wenecji 6 marca 1853 roku nie przebiegła dobrze. Publiczność czasami wygwizdywała przedstawienie i z pogardą odnosiła się do obsady Violetty, a władze nalegały, by akcja opery rozgrywała się około 1700 roku, a nie współcześnie. Następnego dnia Verdi napisał, że było to niepowodzenie, i zapytał, czy wina leży po jego stronie, czy po stronie śpiewaków. Po poprawkach opera została ponownie wystawiona w Teatro San Benedetto w Wenecji 6 maja 1854 roku i odniosła wielki sukces. Pierwszy akt spotkał się z aplauzem, ale w drugim publiczność odwróciła się od przedstawienia.

Jak opera podróżowała

Po poprawionej weneckiej produkcji La traviata rozprzestrzeniła się szybko. Wikipedia wymienia jej pierwsze przedstawienia w Madrycie 1 lutego 1855 roku, w Wiedniu 4 maja 1855 roku i w Barcelonie w październiku tego samego roku, następnie w Londynie 24 maja 1856 roku, gdzie uznano ją za moralnie wątpliwą, oraz w Buenos Aires w czerwcu 1856 roku. Nowy Jork usłyszał ją 3 grudnia 1856 roku, a Paryż 6 grudnia 1856 roku, najpierw po włosku. Gdziekolwiek trafiła, publiczność spierała się o bohaterkę, a opera nieustannie wracała na scenę.

Czego spodziewać się w kościele

Solistki i soliści Opera e Lirica, wywodzący się z włoskich teatrów i akademii muzycznych, występują z chórem i orkiestrą, a za sceny i kostiumy odpowiada dom kostiumowy Bolero Sartoria. To opera wystawiana w nawie świątyni, nie na scenie operowej, dzięki czemu skala jest kameralna, a dźwięk bliski. Językiem przedstawienia jest włoski. Nie można liczyć na napisy, dlatego warto znać fabułę trzech aktów. Spektakl trwa około dwóch godzin, a na stronie rezerwacji podana jest godzina rozpoczęcia dla wybranego terminu.

Dla kogo to nie jest

Fani komedii powinni poszukać czegoś innego, bo bohaterka umiera, a opera opowiada o wstydzie, poświęceniu i chorobie. Jeśli potrzebujesz angielskich napisów na ekranie albo pełnowymiarowego gmachu opery z dużą fosą orkiestrową, występ w kościele może rozczarować. A jeśli historia opowiedziana śpiewem przez około dwie godziny brzmi jak zbyt wiele, godzinny koncert arii w pałacu w Rzymie będzie łagodniejszym wprowadzeniem. Cała reszta dostaje pierwszą operę z jedną z najsłynniejszych fabuł w repertuarze.